Publikacji o Beatlesach ci u nas dostatek, ale jak macie coś nowego, to dawajcie. Pod warunkiem, że dobre. A czy biografia „Paul McCartney – życie” jest dobra? No właśnie: nie do końca wiadomo.

Zacznijmy od tego, że oryginalną, angielskojęzyczną wersję książki („Paul McCartney. A life”) napisał pan Peter Ames Carlin. Poszło mu naprawdę nieźle. Co prawda do interpretacji piosenek podchodzi zbyt autorytatywnie i jednotorowo, ale to przywara większości biografii muzycznych i chyba trudno do końca tę zarazę wyplenić. Można też ubolewać nad „przyspieszającą końcówką” – im późniejsze lata omawia autor, tym mniej stron im poświęca, a na finiszu jest już hiperpobieżnie. Poza tym jednak nie ma za bardzo na co narzekać. Może i żaden ze mnie omnibus, ale coś tam o Beatlesach wiem, natomiast autorowi udało się niektórymi informacjami mnie zaskoczyć. Owe fakty poparto cytatami; dość często są to uzupełniające się, kontrastujące ze sobą zdania różnych osób. Został też pan Carlin najwyraźniej obdarzony tak zwanym lekkim piórem. Kolejne kartki przewracamy szybko, przy rozpadzie Beatlesów jest nam smutno, a przy wspólnym jamie McCartneya i Lennona z 1974 roku się uśmiechamy. Książkę po prostu dobrze się czyta.

A mogłoby się ją czytać bardzo dobrze. Niestety, wydawnictwo – oględnie mówiąc – nie popisało się. Tłumaczenie powierzono popularnemu dziennikarzowi muzycznemu, Piotrowi Metzowi. Człowiek to wśród fanów Beatlesów znany i – przez niektórych mniej, przez innych bardziej – poważany. Tworząc audycje radiowe dość często tłumaczył z języka angielskiego różne wywiady i szło mu to… jako tako. Przy omawianej biografii McCartneya poszło już po prostu źle. Przymknąć oczy można na sporadyczny galimatias stylistyczny oraz co najmniej dziwne próby tłumaczenia konkretnych słów (czasem lepiej przełożyć coś „po ludzku”, niż silić się na dziwadła w rodzaju przymiotnika „sziterski”). Nie można już natomiast pobłażliwie traktować błędów merytorycznych, a takich jest zdecydowanie za dużo. Sformułowanie o gitarowym „akordzie z siedmiu nut w B-dominancie” być może razi tylko nielicznych (choć wydaje mi się, że nawet w oczach laika wygląda dość dziwnie – siedem nut na sześciostrunowym instrumencie to sprawa dość podejrzana), ale mamy też pomyłki zdecydowanie istotniejsze, jak np. nazywanie ludzi grających na dudach kobziarzami (porównajcie sobie jeden i drugi instrument), czy tłumaczenie angielskiego „chorus” (refren) jako „chórki”

Do błędów stylistycznych i merytorycznych dochodzą zwyczajne byki ortograficzne, chociażby (powtórzone kilkukrotnie!) „na ościerz”, a także literówki (np. zaburzające całość tekstu niezamknięte nawiasy). Tam gdzie powinęła się noga Piotrowi Metzowi powinna zainterweniować pani od korekty oraz pani od”współpracy tłumaczeniowej” – najwyraźniej jednak nie miały czasu lub też zbytnio zaufały panu redaktorowi. Wydaje się zresztą, że i sam Piotr Metz uległ podobnemu uczuciu. Ową nadmierną pewność siebie widać przy okazji wspomnianych błędów merytorycznych (dotyczą bowiem dość podstawowej wiedzy, której sprawdzenie zajęłoby ledwie kilka minut), a także w niepotrzebnie (i nieudanie) ironicznym końcowym „słowie od tłumacza” (które to zresztą z informacjami na temat procesu tłumaczenia nie ma nic wspólnego).

Do podsumowania owej małej recenzji zabieram się z pewnym ociąganiem. Czuję się bowiem jak człowiek po paru godzinach na Madejowym łożu – rozciągnięty, rozdarty pomiędzy dwoma sprzecznymi odczuciami. Z jednej strony należy zganić wydawnictwo Axis Mundi i modlić się, aby pan redaktor Metz nie zgadzał się więcej na podobne przedsięwzięcia (choć rzekomo uczymy się na własnych błędach, więc może następnym razem pójdzie mu lepiej – kto wie?). Z drugiej jednak strony po prostu muszę zachęcić do kupna książki. I to wcale nie dlatego, że tak kończyć recenzje kazała mi nauczycielka polskiego w gimnazjum. Po prostu niedbałość wydawnictwa i błędy tłumacza nie zaszkodziły biografii na tyle by jej czytanie stawało się katorgą. Oczywiście jeśli ktoś zna w wystarczającym stopniu język angielski, niech lepiej sięga po oryginał. Jeśli jednak woli czytać po polsku – niech wrzuci trzeci i czwarty akapit owej recenzji na mniej ważną półkę w swoim umyśle i ruszy zdobyć książkę (choć niekoniecznie w tym momencie i niekoniecznie z wywieszonym językiem).

Źródła: axismundi.pl, idolo.pl, last.fm

Z okazji wydania zremasterowanej wersji płyty „L.A. Woman” żyjący członkowie zespołu The Doors zaserwowali nam trzy ciekawostki. Różnej jakości.

Pierwszym „kilogramem” (nie licząc samej płyty, która trafi na półki 23 stycznia) jest utwór „She Smells So Nice”, pochodzący z sesji nagraniowych do „L.A. Woman” a wcześniej nie publikowany. Odgrzebał go całkiem niedawno producent Bruce Botnick, a niespełna dwa tygodnie temu zaprezentowano go w całości na facebookowym koncie grupy. Jak to często bywa z niewykorzystanymi kawałkami, utwór nie poraża. Mimo wszystko jednak muszę przyznać, że słucha się go dość przyjemnie. Ot, taki elektroniczny blues.

Drugą ciekawostką jest utwór stworzony w kolaboracji przez żyjących jeszcze członków The Doors oraz niejakiego Skrillexa. Nie znam gościa i nie będę wam tutaj kopiował biografii z Wikipedii, ale wystarczy posłuchać efektów owej współpracy, żeby wiedzieć w jakich gatunkach ów jegomość siedzi. Czy to jakiś dubstep, czy inne techno – nie wiem. Tak czy owak, moja wysokość nie jest zachwycona. Ray Manzarek tłumaczy się mówiąc, że Jimowi Morrisonowi ów utwór by się spodobał, ale powoływanie się na nieżyjącego od niemal 40 lat artystę brzmi… tak ło.

No i sprawa trzecia, ostatnia. 24-ego stycznia Eagle Rock wyda („na diwidi i blurej!”) film dokumentalny „Mr. Mojo Risin’” opowiadający o kulisach powstawania wspominanej już kilkukrotnie płyty „L.A. Woman”. Trudno mi przewidywać, czy będzie to coś wartościowego – ER wydawało już różne rzeczy. Przedsmak całości możecie zobaczyć na klipie poniżej.

Źródła: nme.com, polskieradio.pl, thedoors.com

Rock psychodeliczny. Folk. Muzyka celtycka. Wszystko to na fantastycznym poziomie, wszystko u jednego wykonawcy. A w Rzeczypospolitej zna go mało kto. Szkoda jak cholera.

Donovan Philips Leitch urodził w Szkocji w roku 1946, później jego rodzina przeprowadziła się do Anglii. W pewnym momencie, zainspirowany amerykańskimi beatnikami, postanowił, że olewa szkołę i opuszcza dom. Nikt go nie powstrzymał i – dzięki Ci, Boże – kilkunastoletni Dono rzeczywiście wyruszył z gitarą w świat. Grając po klubach podszkolił swoje umiejętności i już po około roku został dostrzeżony przez ludzi z branży muzycznej. W 1965 wydał dwie płyty: „What’s Bin Did and What’s Bin Hid” oraz „Fairytale”. Obie były wyraźnie zainspirowane amerykańskim folkiem i poetyką ruchu beatników. Słuchając takich utworów jak „Car Car”, czy „Candy Man” można zauważyć, że Donovan brzmi podobnie do… Boba Dylana. Zauważyli to również ówcześni recenzenci. Sam Donovan tłumaczył, że wzorem dla niego był raczej Woody Guthrie – amerykański muzyk folkowy, z którego twórczości czerpał też Dylan. Jak było rzeczywiście? Mniejsza o to. Wszelkie wątpliwości miały być bowiem wkrótce rozwiane.

Utwór „Sunshine Superman” rozpoczynał kolejną, zatytułowaną w ten sam sposób, płytę Donovana (wydaną w 1966 r.). Był to krążek absolutnie rewolucyjny – zarówno dla samego artysty, jak i przemysłu muzycznego ówczesnej Wielkiej Brytanii. Donovan odszedł na nim nieco od folkowych korzeni i stał się jednym z pierwszych wyspiarzy grających psychodeliczne piosenki w stylu hippie. Płyta „Sunshine Superman” powstała w wyniku podjęcia przez Donovana współpracy z producentem Mickiem Mostem. Mimo nie do końca pochlebnych opinii samego artysty na temat nowego współpracownika, to właśnie Most pozwolił Donovanowi na zyskanie szerszej popularności – singiel „Sunshine Superman” wspiął się na pierwsze miejsce listy przebojów w USA. Postanowiono nie zwlekać i jeszcze w tym samym 1966 roku Donovan wszedł do studia by nagrać kolejny, wydany rok później krążek: „Mellow Yellow”. Muzycznie kontynuuje on klimat „Sunshine Superman” jednak lirycznie Dono wciąż się rozwija. Słychać to chociażby w takich utworach jak „Sunny South Kensington”, nieco spokojniejszym „Writer in the Sun”, czy poświęconym innemu muzykowi folkowemu, Bertowi Janschowi, „The House of Jansch”.

Ciekawostką jest, że na nagraniach Donovana z tamtego okresu możemy usłyszeć członków Led Zeppelin: Jimmiego Page’a i Johna Paula Jonesa – wtedy jeszcze muzyków sesyjnych. Swoją drogą Donovan miał wielu przyjaciół wśród ówczesnych sław. Jego kochanką przez szereg lat była Linda Lawrence – była dziewczyna Briana Jonesa z The Rolling Stones. Sam Brian również był dobrym znajomym muzyka (trochę telenowela). W roku 1968 udał się natomiast Donovan do Indii, gdzie wraz z Beatlesami uczył się medytacji. Ponadto zaprezentował Johnowi Lennonowi i Paulowi McCartneyowi sposób gry na gitarze zwany fingerpickingiem. Efekty tej prezentacji słychać chociażby w kompozycji McCartneya p.t. „Blackbird”. Donovan wypracował też inne, charakterystyczne dla swojej twórczości, techniki, m.in. wokalne vibrato, które można usłyszeć na tytułowym kawałku z jednej z jego kolejnych płyt: „Hurdy Gurdy Man„. Z kolei w roku 1969 Donovan nagrał i wydał album „Barabajagal”, który według mnie jest najbardziej przekrojowym z jego dzieł. Mamy tu zarówno typowe, rockowe kawałki („Trudi”), piosenki, które można by uznać za napisane dla dzieci („I love My Shirt”), czy w końcu utwór narkotykowy „Superlungs”.

W wersji płytowej „Superlungs” oryginalne słowa „she’s (…) getting high with her classmates from school” (jest na haju z przyjaciółmi ze szkoły) zostały zmienione na „she’s (…) painting sky…” (maluje niebo). Nie jest do końca jasne, czy zadziałała cenzura, czy też może Donovan przechodził właśnie lekki okres antynarkotykowy. Pewnym jest natomiast to, że kilka lat wcześniej, w roku 1966, został on pierwszym, szeroko znanym muzykiem brytyjskim aresztowanym za posiadanie narkotyków. Co ciekawe Donovan, w przeciwieństwie do wspomnianych Beatlesów czy Rolling Stonesów, nie sięgał po tzw. narkotyki twarde, zadowalając się głównie popalaniem trawki. Po „Barabajagal” przyszła pora na „Open Road” – płytę bardzo ważną w karierze Donovana. Otóż pod koniec roku 1969 artysta pokłócił się ze swoim dotychczasowym producentem Mickiem Mostem, w związku z czym obaj panowie rozeszli się, a Donovan wydał „Open Road” już własnym sumptem. Od tej pory jego popularność zaczęła spadać. O tym jednak za chwilę, bo zdarzyło się Donovanowi nagrać jeszcze kilka wspaniałych utworów, a to przecież interesuje nas najbardziej.

Na wspomnianej „Open Road” oraz na kolejnej płycie, tj. „HMS Donovan” (zawierającej kompozycje dla dzieci), wyraźnie słychać kolejną ważną inspirację Donovana – tradycję celtycką. Oprócz oczywistego przykładu jakim jest „Celtic Rock” proponuję też zwrócić uwagę chociażby na „The Roots of Oak”. Z kolei fani twórczości Lewisa Carola powinni zainteresować się alternatywną wersją „Celtic Rock” zawierającą tekst z jego fantastycznego wiersza p.t. „Jabberwocky”. Wspomniałem jednak, że płyty Donovana zaczęły się słabo sprzedawać. W związku z tym Donovan postanowił, że… wróci do swojego byłego producenta Mickiego Mosta. Owocem tej współpracy był ostatni, jak do tej pory, stosunkowo popularny, a zarazem ponadprzeciętnie wartościowy album Szkota. Zwie się on „Cosmic Wheels”. Oprócz utworu tytułowego proponuję zapoznać się z tajemniczą „Wild Witch Lady”, rockowymi „The Music Makers”, a także z humorystycznym utworem „The Intergalactic Laxative” opowiadającym o… no nieważne.

Po „Cosmic Wheels” Donovan już nigdy nie odzyskał wcześniejszej popularności. Nadeszła era punk rocka, jego pozytywne, psychodeliczne teksty nie były więcej mile widziane. Doszło nawet do tego, że artysta, który niegdyś podbijał listy przebojów, zaczął supportować brytyjską grupę Yes podczas jej trasy koncertowej. Przez wiele lat Donovan nie wydał w zasadzie żadnej, ważnej płyty. W 1981 roku miała natomiast miejsce pewna zabawna sytuacja. Otóż muzyk wystąpił, wraz z innymi gwiazdami lat 60-tych, na zorganizowanym przez Amnesty International koncercie. Gdy pojawił się na scenie, ktoś z publiczności wykrzyknął „Myślałem, że już umarłeś!”, na co Donovan odparł z uśmiechem „Jeszcze nie”. I rzeczywiście: niedługo później muzyk zaczął przeżywać niejakie odrodzenie: utwór „Barabajagal” zdobył popularność na arenie dyskotekowej muzyki rave, zaczęto wydawać reedycje płyt Donovana, nagrał on kilka nowych albumów, w 2005 roku wydał autobiografię „Hurdy Gurdy Man”, która niestety – o ile mi wiadomo – nie została jeszcze przetłumaczona na język polski, a około miesiąc temu ogłoszono jego nominację do Rock and Roll Hall of Fame. To chyba dobry czas, by poznać dobrze dobrze jego twórczość, prawda? No więc do roboty!

Źródła zdjęć: bbc.co.uk, last.fm, en.wikipedia.org

Od pewnego czasu wiadomo, że Paul McCartney pracuje nad nowym albumem. Najpierw do internetu wyciekł jego tytuł, potem okładka, a niedawno… wszystkie utwory.

Płyta ma się nazywać „Kisses on the Bottom”, co jest odniesieniem do stawianych na końcu listu („bottom”) liter „XXX” oznaczających właśnie całusy. Choć można i ów tytuł rozumieć… nieco inaczej. Podpowiem tylko, że „bottom” oznacza także „tyłek”. Nie sądzę jednak, aby była to zamierzona gra słowna McCartneya.

Co na płycie? 14 utworów będących powrotem do lat 30.-40. ubiegłego wieku. Większość z nich to covery (m.in. „My Very Good Friend the Milkman”, który to kawałek został ostatnio wykonany także przez Erica Claptona z Wyntonem Marsalisem), ale dostaniemy też parę kompozycji samego Macci. W tym całkiem niezłe „My Valentine”, udostępnione już wcześniej na oficjalnej stronie artysty. W nagraniach pomogli Paulowi: Stevie Wonder, Diana Krall, a także wspominany Eric Clapton.

Czy słuchałem „wyciekniętej” płyty? Nie. Chyba lepiej poczekać do oficjalnej premiery (7 lutego) – po pierwsze by wzmóc swój apetyt, po drugie by posłuchać utworów w naprawdę dobrej jakości. Poza tym coś się może jeszcze, chociażby w kolejności utworów, zmienić. Oczywiście jeśli ktoś nie może się powstrzymać – płyta wisi na torrentach i innych rapidszerach. Poniżej zaś wspominane „My Valentine”.

Źródła: beatles.kielce.com.pl, paulmccartney.com, examiner.com

Oglądałeś/aś „Fear and Loathing in Las Vegas” („Las Vegas Parano”)? Zainteresował cię trailer „Dziennika zakrapianego rumem”? Wybierasz się do kina? Siądź na tyłku i najpierw przeczytaj tę recenzję.

Zapowiedzi i trailery sugerowały, że „The Rum Diary” to niejako sequel „Las Vegas”. W końcu oba filmy bazują na powieściach Hunter S. Thompsona, oba łączy też osoba Johnny’ego Deppa grającego główne role. W rzeczywistości jednak to produkcje zupełnie inne. Jak więc jest z tym „Dziennikiem”? Po pierwsze: narkotycznych wizji i odlotów niemal brak. W ciągu dwóch godzin seansu są to, zaokrąglając w górę, ze cztery minuty. Bohaterowie niby ciągle grzeją rum, ale efektów tego za bardzo nie widać. Nie jest też „Dziennik” tak komediowy jak swój poprzednik (a i ten przecież nie aspirował usilnie do konkurowania ze „Światem według Kiepskich”). Co prawda wspomniane trailery sugerują, że po każdym seansie obsługa kina ma dużo do sprzątania, bo cała sala nieprzerwanie pluje popcornem i sika ze śmiechu; ja jednak, po obejrzeniu całości, mogę wam wprost powiedzieć, że choć zabawne sceny – a i owszem – zdarzają się, to całości bliżej do dramatu, niźli do komedii. Krótko i bez spoilerowania: dziennikarz, lata 50., Puerto Rico, machlojki wielkich szych w białych garniturach, słońce, czerwone samochody i czarująca kobieta, a z drugiej strony kurz, brud, rum i bieda.

Widać wyraźnie, że reżyser, tj. Bruce Robinson, nie chciał żerować na sukcesie „Fear and Loathing” Terry’ego Gilliama. Mamy też dowód na to, że Hunter Stockton Thompson był pisarzem dalekim od wtórności. I jeszcze jedno – Johnny Depp gra inaczej. Inaczej niż w „Las Vegas”, ale też po prostu inaczej niż w połowie swoich filmów (bo, jak już niektórym wiadomo, oglądając dużą część z nich przeżywam déjà vu). A dodać do tego należy pozostałych aktorów, którzy odwalili przynajmniej tak samo dobrą robotę (mam tu na myśli głównie Giovanniego Ribisiego oraz Michaela Rispoliego). Generalnie radość. Postawmy sprawę jasno: fabuła „Dziennika” jest zauważalnie gorsza od tej z „Las Vegas”, ale na szczęście – powtórzę to raz jeszcze – nie stara się jej kopiować (wtedy byłoby już całkiem źle). Nie wiem co na to wszystko wy i wasze rodziny, ale ja tam wyszedłem z kina zadowolony.

A taki już w pełni zasłużony plus należy się twórcom „Dziennika zakrapianego rumem” za sferę audiowizualną. Zdjęcia są przynajmniej dobre, ale już kostiumy, a zwłaszcza scenografia – wspaniałe. Gdybym chciał być modny i wyzwolony, to napisałbym, że moje gałki oczki przeżyły orgazm. Ale nie jestem, bo mnie urodzono w małym mieście, więc powiem tylko, że po prostu niesamowicie przyjemnie się na to wszystko patrzy. 120 minut prawdziwej uczty. A co z muzyką? Co najmniej tak samo dobrze! Użyto kilku gotowych kawałków (pojawia się np. Dean Martin), ale lwią część soundtracku stworzył specjalnie zaangażowany do tego Christopher Young. I poszło mu brawurowo. Jak to to brzmi? Ot, mieszanka bluesa, jazzu, muzyki big bandowej i latynoskiej. Posłuchajcie sobie próbek na Amazon. I jeszcze jedno – scena w klubie, gdzie użyto „Let’s Get Funky” Hound Doga Taylora. Zdecydowanie najlepszy muzyczny moment w oglądanych przeze mnie ostatnio filmach. Jeśli ktoś lubi zakurzonego, elektrycznego bluesa… Klik!

Jaki zatem werdykt, wysoki sądzie? „Dziennik zakrapiany rumem” to dobry, porządnie wykonany film. Pokazuje twórczość Thomspona w nowy, ciekawy sposób i choć fabuła nie jest szaleńczo porywająca, to ów brak nadrabiają, przynajmniej w części, zdjęcia i muzyka. Trzy i pół na pięć – Oskara bym nie dał, ale obejrzeć warto.

OCENA

Pomysł: 3 | Historia: 3 | Aktorzy: 4 | Zdjęcia: 4,5 | Dźwięk: 4,5

Źródło zdjęć: filmweb.pl